Home   Blog   IJzertekort? 11 symptomen en 3 tips voor meer energie!

IJzertekort? 11 symptomen en 3 tips voor meer energie!

ijzertekort bij vrouw

Je erg moe, duizelig of verzwakt voelen kan frustrerend zijn. Misschien is even je schoenen aandoen, of ‘naar de brievenbus lopen al te veel?

Vermoeidheid kan vele oorzaken hebben, bijvoorbeeld op fysiek, emotioneel en/of mentaal vlak. Een oorzaak op lichamelijk niveau kan een tekort aan het mineraal ijzer zijn. Dit wordt ook wel bloedarmoede, ijzer anemie of ijzerdeficiëntie genoemd.

Ongeveer 1 op de 5 mensen is een hoogsensitief persoon (HSP) en herkent zich in deze HSP kenmerken. Hoogsensitieve personen kunnen ten opzichte van niet-hoogsensitieve personen extra last hebben van klachten zoals vermoeidheid. Gelukkig kun je je ijzertekort vaak aanvullen en weer energieker zijn. Deze blog met onder andere tips van dokter Schols helpen je verder!

Bloedarmoede

In ons bloed bevinden zich allerlei stofjes die ervoor dienen te zorgen dat we ons energiek voelen. Een van die stofjes zijn rode bloedcellen, die voor circa 33% gevuld zijn met het stofje Hemoglobine (Hb). Hemoglobine is een eiwit en geeft bloed de kleur rood. Hemoglobine transporteert zuurstof en koolstofdioxide door ons bloed.

Als er te weinig Hb in ons bloed aanwezig is, wordt gesproken van bloedarmoede. Bloedarmoede kan veel verschillende oorzaken hebben. Zo kan bloedarmoede ontstaan door een tekort aan:

Wanneer bloedarmoede?

Je kunt de Hb waarde van je bloed laten testen bij je dokter. Laboratoria kunnen verschillende waarden gebruiken om je Hb te meten. Je kunt bij jouw dokter om een uitdraai van jouw resultaten vragen, zodat je kunt zien wat de referentiewaarden zijn en wat ‘normaal’ is. Meestal is er sprake van bloedarmoede bij een Hb onder de 7,5 bij vrouwen en onder de 8,5 bij mannen.

Dit filmpje gaat er ook op in:

Echter; elk lichaam is uniek. Sommige lichamen functioneren in de praktijk bijvoorbeeld beter bij een officieel hogere referentiewaarde. Een te laag Hb wordt bloedarmoede genoemd, en kan komen door een tekort aan ijzer, maar ook door andere hierboven genoemde oorzaken. Er is een vervolgonderzoek nodig om vast te stellen waardoor je Hb zo laag is en of dit bijvoorbeeld komt door een ijzertekort. De rest van de blog gaat in op bloedarmoede veroorzaakt door een tekort aan ijzer.

IJzertekort symptomen

Een ijzertekort kan diverse gevolgen hebben, waardoor je onder meer last kunt hebben van klachten op:

Fysiek niveau:

  • Haaruitval
  • Duizelig zijn
  • Hartkloppingen hebben
  • Kortademig en/of snel buiten adem zijn
  • Hoofdpijn hebben
  • Er bleek uitzien
  • Rusteloze benen
  • Last hebben van oververmoeidheid en je heel slap en/of futloos voelen

vermoeide vrouw zit achter bureau

Emotioneel niveau:

  • Weinig kunnen, en weinig kunnen hebben en bijvoorbeeld snel aangebrand zijn
  • Je neerslachtig of depressief voelen

Mentaal niveau;

  • Je slecht kunnen concentreren of verward zijn

Oorzaken ijzertekort

Er kunnen diverse oorzaken zijn van een ijzertekort. Het interview met dokter Schols (zie hieronder) gaat er dieper op in. Zo kan een ijzertekort komen door:

  • Zeer intensieve, langdurige lichamelijke inspanning (zo zijn zwangere vrouwen of vrouwen die borstvoeding geven en topsporters hier gevoeliger voor)
  • Bloedverlies, zoals bij een (heftige, intense) menstruatie
  • Dat je te weinig eten eet waar ijzer inzit (HSP die vegetarisch of veganistisch eten kunnen hier gevoelig voor zijn)

Herken je je in een of meerdere van deze kenmerken? Eet je bijvoorbeeld vegetarisch of veganistisch, verlies je veel bloed, ben je zwanger  of geef je borstvoeding, span je je langdurig lichamelijk in of ben je onder de 22 jaar? Let er dan op dat je voldoende ijzer binnen krijgt!

Interview met dokter Schols over ijzergebrek

Voor deze blog interviewde ik dokter Saskia Schols. Dokter Schols is internist-hematoloog in het Radboud universitair medisch centrum. Haar aandachtsgebieden zijn onder meer:

  • PNH (een zeldzame vorm van bloedarmoede)
  • Hemoglobinopathie (wat ook wel ‘erfelijke bloedarmoede’ wordt genoemd)
  • IJzerstofwisselingsstoornissen (dokter Schols werkt voor het Radboudumc Expertisecentrum IJzerstofwisselingsziekten)

Ik stelde haar de volgende vragen:

1. Hoe vaak komt ijzergebrek voor?

Dokter Schols: “De incidentie van ijzergebrek is ongeveer 10 patiënten per 1000 personen.”

2. Wat voor klachten zie je in de praktijk vaak bij mensen die een ijzergebrek hebben?

Dokter Schols: “Het overgrote gedeelte heeft chronische moeheid, indien het ijzergehalte verder terugloopt dan ontstaan ook klachten van duizeligheid bij inspanning, zwart voor de ogen en kunnen hartkloppingen ontstaan (vaak bij inspanning). Haaruitval en kloofjes aan nagels en slecht genezende wondjes kunnen in theorie ook voorkomen, maar heb ik eigenlijk niet vaak gezien.”

haaruitval

3. Bestaat er zoiets als de meest voorkomende klacht en zo ja: welke precies?

Dokter Schols: “Meest voorkomend is chronische moeheid gedurende de hele dag en een verminderde inspanningstolerantie.”

4. Waardoor kan een ijzergebrek komen?

Dokter Schols: “Een ijzergebrek kun je opdelen in een aantal categorieën: het overgrote deel heeft een ijzergebrek door verlies van ijzer. Denk hierbij als grootste groep aan vrouwen met een hevige menstruatie.

maandverband

Daarnaast kan bloedverlies via de tractus digestivus optreden bij mensen met een infectie/ontsteking in de darmen (infectieus door een virus maar ook door een auto-immuunziekte als de ziekte van Crohn, colitis ulcerosa) of bloedverlies door een kwaadaardige tumor in de darmen. Bij patiënten met een hartaandoening kunnen er ook snelle kwetsbare vaatjes in de darmwand bevinden die snel kunnen bloeden. Verlies van ijzer kan ook door een bloeding uit de urinewegen komen, door bijvoorbeeld blaaspoliepen of het verlies van ijzer door afbraak van rode bloedcellen in de bloedbaan (denk aan sikkelcelziekte).

Een andere oorzaak van een laag ijzergehalte is een opname/absorptie probleem. Denk hierbij aan coeliakie, aangeboren darmaandoeningen waarbij uit de dunne darm geen ijzer wordt opgenomen. Sommige medicamenten kunnen ook leiden tot een opname stop van ijzer (maagtabletten hierbij als belangrijkste).

Een andere categorie is onvoldoende inname van ijzer, zoals bij een onvoldoende dieet, een grotere behoefte aan ijzer tijdens de zwangerschap of bij jonge kinderen.

Daarnaast kan een tekort aan ijzer bestaan bij gebruik van EPO bij chronische aandoeningen waarbij het beenmerg (= fabriek waar de rode bloedcellen gemaakt worden en het ijzer ingebouwd wordt) onvoldoende ijzer heeft (nierziekten).”

5. Wanneer verwijst een huisarts naar je door?

Dokter Schols: “De meeste huisartsen verwijzen een patiënt door met een laag ijzergehalte die niet reageert op de standaard orale ijzertabletten. Het ijzergehalte blijft dan laag en het Hb gehalte stijgt niet. De vraag van de huisarts is of er echt sprake is van een ijzergebrek of dat er een andere ziekte aan ten grondslag ligt.”

6. Zijn er volgens jou zaken die verder wetenschappelijk onderzocht dienen te worden wat betreft ijzergebrek en zo ja: wat precies?

Dokter Schols: “Het is in een aantal gevallen nog steeds niet helemaal duidelijk waarom de ene persoon wel goed reageert op ijzertabletten bij een ijzergebrek en de andere persoon niet. Welke factoren hierbij belangrijk zijn weten we voor een deel (denk aan tegelijk tijdig gebruik van vitamine C hetgeen de opname van ijzer stimuleert), maar er zijn ook nog factoren die we niet weten. Hopelijk krijgen we deze ook nog boven tafel.”

een glas water met rode vloeistof die bloed symboliseert

7. Heb je tips voor mensen die vermoeden dat ze een ijzergebrek hebben?

Dokter Schols: “Belangrijkste tip is om naar de huisarts te gaan en het Hb gehalte en ijzergehalte te laten prikken. Goed om dan het medicatielijstje mee te nemen en ook op een rijtje te hebben of en welke voedingssupplementen er ingenomen worden (sommige zorgen nl ook voor een opname probleem van ijzer). Tevens nagaan of er sprake van zijn van bloedverlies via de ontlasting of urinewegen: zijn er klachten van buikpijn, gewichtsverlies, onverklaarbare koorts?”

Tot zover het interview met dokter Schols. Hieronder vind je nog meer informatie van mij :).

Wat kun je doen bij bloedarmoede en ijzertekort? 3 tips:

Tip 1: Raadpleeg bij klachten altijd een arts

stethoscoop

Tip 2: Onderzoek

Je kunt je via een huisarts laten onderzoeken op Hb en een mogelijk ijzertekort. Dit wordt gedaan via bloedonderzoek (bijvoorbeeld door naast Hb en ijzer ook ferritine, MCV en transferrine te meten).

Ferritine is een eiwit dat de binding van ijzer bij de opslag in de lever en het beenmerg verzorgt. Als er ferritine in het bloed wordt onderzocht, dan wordt de ijzervoorraad in het lichaam onderzocht. Een laag ferritine gehalte kan bijvoorbeeld in combinatie met een ‘goed’ Hb- en ijzergehalte gaan: dit kan (maar hoeft niet) een mogelijk voorteken te zijn van een toekomstig ijzertekort . Onderzoek in dat geval waardoor dit komt en houd vinger aan de pols.

Er is sprake van een ijzertekort wanneer deze bloedwaardes te laag zijn:

  • het hemoglobine (Hb) gehalte
  • en/of ferritine gehalte

Als je als HSP bang bent voor bloedprikken, raadpleeg dan deze tips.

Tip 3. Ga je ijzertekort aanvullen als dat nodig blijkt

Heb je een ijzertekort? Stem je behandeling af met je arts. De behandeling van bloedarmoede bestaat er in het reguliere circuit uit om de oorzaak van de bloedarmoede (het te lage Hb) op te sporen zodat er gewerkt kan worden aan een mogelijke fysieke oplossing. Helemaal bij een chronisch ijzertekort is dit belangrijk! Het kan komen dat je bloedarmoede, vanuit een reguliere visie is ontstaan door bijvoorbeeld een B12-tekort of ijzertekort.

Er kan worden gedacht aan extra ijzer verkrijgen via voeding en/of supplementen:

IJzertekort voeding

IJzer zit in dierlijke en plantaardige voedingsproducten. De variant in dierlijke producten (heemijzer) is beter op te nemen door het lichaam dan die in plantaardige producten (non-heemijzer). Hieronder vind je wat mogelijkheden van producten waar ijzer in kan zitten (de lijst is niet compleet).

Dierlijke producten
Er zit relatief veel ijzer in lam of rundvlees. Calcium (zuivel) remt de opname van heemijzer, maar volgens de Vegetariërsbond niet of nauwelijks die van non-heemijzer.

Plantaardige producten die kunnen helpen om je ijzer aan te vullen:

  • Appelstroop
  • Gedroogd fruit (abrikozen, rozijnen, krenten, appel, tutti frutti)
  • Tahin Sesampasta
  • Noten zoals walnoten en cashewnoten
  • Peulvruchten: rode kidneybonen, bruin/wit gekookte bonen, linzen, doperwten, tuinbonen, sojabonen (let op: soja zit door veel producten zoals brood. Veel HSP kunnen hier gevoelig op reageren, vooral als jarenlang veel vleesvervangers op sojabasis worden gegeten)
  • Volkoren graanproducten; volkoren brood, volkorenpasta, tarwemeel (tarwebrood), roggemeel (roggebrood), ontbijtproducten zoals muesli en cereals, bulgur, seitan, boekweit, zilvervliesrijst,
  • Groenten: tuinkers, courgette, broccoli, peterselie, groene bladgroenten als andijvie, veldsla, postelein, raapstelen en spinazie
  • Kant-en-klare vleesvervangers (niet in elke vleesvervanger zit (veel) ijzer; check daarvoor zelf de ingrediëntenlijst)

spinazie bladeren
Verder zit er in ei ook ijzer. Krijg hier via de Vegetariërsbond een indruk hoeveel ijzer er in voeding zit. Hier lees je hoeveel ijzer je per dag nodig hebt volgens het Voedingscentrum. Check altijd zelf de ingrediëntenlijst en de exacte hoeveelheid ijzer. Als je een plantaardig product eet waar ijzer inzit, is het aan te raden om daarbij ook iets tot je te nemen waar vitamine C inzit, zoals een sinaasappel, bes, kiwi of aardbei. Vitamine C versterkt de opname van ijzer.

Wat werkt verder averechts qua voeding?
Sommige stofjes (Oxaalzuur in rabarber, Fytinezuur in granen en peulvreuchten en polyfenolen in thee of koffie) kunnen ijzeropname belemmeren. Van tannine in rode wijn, thee en druiven en voedingsvezels wordt vermoed dat ze wellicht de ijzeropname belemmeren; dat is niet bewezen.

tarwe

Supplementen

  • Soms raadt een arts aan om ‘sterke’ ijzerpillen te gebruiken die alleen via de apotheek verkrijgbaar zijn.
  • Soms raadt een arts aan om zelf pillen te halen, bijvoorbeeld bij de drogist.
  • Daarnaast hebben sommige HSP baat bij Roosvicee Ferro, vaak verkrijgbaar bij de supermarkt. Hier zit echter ook suiker in, waar sommige HSP het niet goed op doen.
  • Sommige (antroposofische) huisartsen adviseren Floradix. Zelf heb ik veel baat gehad bij Floradix; dit is zowel in drank als pilvorm te verkrijgen en bestaat uit kruiden en is natuurlijk. Ik gebruikte de drankvorm (de pilvorm is niet vegetarisch/veganistisch). Er bestaat ook een variant van Floradix zonder gluten en gist: Floravital. Het Voedingscentrum raadt veganisten sowieso aan om een supplement te gebruiken (tip: doe dit in overleg met een arts. Zo zit er in Floradix ook vitamine B6: teveel vitamine B6 kan opstapelen en klachten geven). Gemiddeld merken mensen na 3 maanden verschil na het innemen van het eerste supplement.

Klik hieronder op de afbeeldingen van Floradix of Floravital, om ze direct veilig via bol.com te bestellen:
Floradix drankFloravital elixer

Ga niet zelf experimenteren met ijzersupplementen; een teveel aan ijzer is niet goed, zo kan het leverklachten veroorzaken!

Blijf je last houden van vermoeidheid?

Vanuit een holistische visie is je vermoeidheid en mogelijk ijzertekort er niet voor niets; het wilt je wat vertellen en is een signaal van je ziel. Door mogelijke fysieke disbalans op te lossen in overleg met een arts én te leren luisteren naar de boodschap van vermoeidheid kun je meer energie creëren.

Heb je een vraag over ijzer/wil je persoonlijk advies over jouw situatie?

Raadpleeg bij klachten en bijbehorende vragen voor de zekerheid ook altijd een arts. Bekijk eerst even mijn informatie die ik heb gedeeld over ijzer op mijn site. Heb je daarna nog een vraag over ijzer? Ik help je er enkel bij met het Complete HSP Jaartraject ‘Van vermoeid naar een leven waarin jij Bloeit!‘. Klik hier en vind er meer informatie over>>>

Over Femke de Grijs

Zelf heb ik als HSP lang geworsteld met vermoeidheid. Ik voelde me onverklaarbaar moe, had dagen waarop ik liever in bed lag en me afvroeg waar ik het allemaal voor deed. Ik kampte met allerlei fysieke tekorten, zoals een ijzertekort. Op een gegeven moment kon het reguliere circuit geen oorzaken meer vinden en werd er gesproken over het Chronische Vermoeidheidssyndroom.

Femke de Grijs, met logos van de tijdschriften Libelle, Margriet en Happinez

Door enerzijds goed fysiek voor mezelf te leren zorgen en tekorten juist te behandelen (het bleek bijvoorbeeld dat ik een opnamestoornis heb van vitamine B12: injecties helpen hierbij), mentale blokkades te overwinnen en te leren luisteren naar de boodschap van vermoeidheid en mijn ziel, kon ik bezielder en energieker leven.

Dit is ook waar ik hoger opgeleide vrouwelijke HSP mee help. Met mijn achtergrond als Toegepast Psycholoog ontwikkelde ik mijn unieke methode die je helpt om snel blokkades te overwinnen en energieker te zijn!

Aanvullende blogs

7 reacties op “IJzertekort? 11 symptomen en 3 tips voor meer energie!”

  1. blank
    Doreen van den Beld

    Ik heb een dochter met een krappe ferrum en krappe ferritine. Haar haar is in zeer slecht conditie. Wat kan ik doen

  2. blank

    Dochter, 15, ferritine 2
    Moe, lusteloos, etcetera.
    Naar ik denk hsp, hoe kan ik hsp vaststellen? Op papier?
    Arts heeft vanaf nu tabletten voorgeschreven

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Scroll naar top