Home   Blog   Wat je als HSP moet weten over de invloed van jouw darmgezondheid

Wat je als HSP moet weten over de invloed van jouw darmgezondheid

buik

Voel jij je somber, ben je moe en/of heb je buikpijn? Jouw darmen kunnen hier verband mee houden. Ontdek er in deze blog meer over, ook wat jij kunt doen om jouw darmgezondheid te onderzoeken en verbeteren.
 

Mijn ervaring

Tijdens mijn middelbare school at ik het liefst elke dag wit brood met hagelslag en in de pauzes dronk ik Extran. Toen ik last kreeg van acne kreeg ik antibiotica voorgeschreven. Dat werkte niet tegen de acne. Ik had verder nergens last van en kon alles eten wat ik wilde, tot ik Toegepaste Psychologie studeerde. Ik kon bepaalde voeding zoals gebakken aardappels niet meer verdragen (dan gaf ik bijvoorbeeld over), raakte uitgeput en voelde me depressief. In de loop der tijd kreeg ik ongeveer van alles wat ik at buikpijn.

Jaren werkte ik aan herstel. Ik reed stad en land af. Zo bezocht ik drie diëtisten. De eerste vegan diëtist schreef mij maaltijden voor met peulvruchten, terwijl ik vooraf aangaf daar buikpijn van te krijgen. De tweede vegan diëtist raadde mij aan om onder andere meer havermout te eten. Langzaamaan begon ik mij steeds vermoeider te voelen. Ik had slaapproblemen en ontdekte dat dit verband kon hebben met parasieten en de darmen.

In de reguliere zorg kreeg ik de diagnoses Chronisch VermoeidheidsSyndroom, dysthyme stoornis (chronische depressie) en Prikkelbare Darmsyndroom en liep ik vast.

Het was tijd om de koe bij de horens te vatten. Ik deed ongeveer elk gezondheids- en darmonderzoek wat er maar te doen was bij particuliere laboratoria. Een derde natuur-diëtist gaf mij daarbij een duwtje in de goede richting.

Zonder dat ik het wist had ik jarenlang mijn lichaam en darmen negatief beïnvloedt met voeding en medicatie. Sluimerend aan gaf dit steeds meer klachten zoals huidproblemen, vermoeidheid en een depressief gevoel.

Aan de hand van onderzoek ontdekte ik wat mij verder hielp. Zo heeft mijn lichaam moeite om vet te verteren (omdat er bepaalde enzymen ontbraken) en kan het havermout niet goed kon verdragen (wat onder andere verband houdt met fytinezuur dat in havermout zit, waar mijn lichaam niet van houdt).

Ik kwam erachter dat de darmen een enorme invloed hebben op de fysieke, emotionele en mentale gesteldheid.

Wat zijn jouw darmen?

Onder jouw darmen vallen de dikke, dunne- en endeldarm, ze zijn een onderdeel van jouw spijsverteringsstelsel. Jouw dunne en dikke darm zijn samen circa 8 meter lang. In de dikke darm leeft volgens professor Jeroen Raes circa 1 kg. bacteriën die zeer belangrijk is voor je gezondheid.

darmen

Microbioom

In jouw maag en darmen zijn micro-organismen (zoals schimmels, gisten en bacteriën) aanwezig. Samen worden zij (darm)microbioom genoemd. Een ander woord dat voor darm-microbioom werd gebruikt is darmflora. Dit is niet correct omdat flora naar planten verwijst en er in je maag en darmen vooral bacteriën aanwezig zijn.

De term microbioom kan verwarrend zijn: het wordt soms ook gebruikt om micro-organismen op en in andere plekken van het lichaam te duiden. In deze blog bedoel ik verder met microbioom het darm-microbioom.

Darmen beïnvloeden jouw fysieke, emotionele en mentale gesteldheid

De mate waarin jouw darmen gezond zijn, heeft een relatie jouw fysieke, emotionele en mentale gezondheid.

Fysieke invloed van de darmen

Darmen zorgen ervoor dat jij voeding kan verteren, voedingsstoffen kan opnemen en nog veel meer.

Darmen houden verband met je immuunsysteem. Ongeveer 70% van je immuunsysteem (afweersysteem) zit in je dikke darm. Heb je een lage weerstand? Grote kans dat je darmen uit balans zijn.

Obesitas en ziekten zoals diabetes kun je zien in je darmbacteriën. Er is een verband tussen het microbioom en de bloedsuikerspiegels. Bloedsuikerspiegels zijn belangrijk bij afvallen en ziekten zoals kanker, diabetes en hart- en vaatziekten. Professor Eran Segal heeft hier onderzoek naar gedaan. Mensen krijgen als zij hetzelfde voedsel eten een andere reactie wat hun bloedsuikerspiegel betreft. De kunst is om die voeding tot je te nemen die positief is voor jouw microbioom en die jouw bloedsuikerspiegel stabiel houdt.

Emotionele invloed van de darmen

Darmbacteriën hebben invloed op jouw gemoedstoestand. De neurotransmitter serotonine (wat verband houdt met je gelukkig voelen) wordt voor ongeveer 90% in jouw darmen aangemaakt. Als dit niet goed wordt aangemaakt (dit kan je laten onderzoeken, bijvoorbeeld via de Bloedwaardentest) kan jij je angstig voelen. Er is een zwak en inconsistent bewijs dat dit ook een verband houdt met je depressief voelen.

fear

Mentale invloed van de darmen

Als HSP sta jij extra open voor prikkels ten opzichte van niet-HSP. HSP kunnen prikkels intenser ervaren.

Darmbacteriën hebben invloed op jouw gedachten en hoe jij op prikkels reageert. Via jouw bloed komen neurotransmitters die zijn aangemaakt in de darmen in jouw hersenen terecht. Als jij je bijvoorbeeld somber voelt doordat je darmen te weinig serotonine hebben aangemaakt, kun je sombere gedachten hebben.

Stoornissen in relatie tot de darmen

Er wordt gedacht dat sommige stoornissen in de reguliere gezondheidszorg mogelijk ook gerelateerd zijn aan een disbalans in de darmen.

Mensen met autisme hebben bijvoorbeeld vaak last van obstipatie. Professor Raes geeft aan dat er een associatie is tussen het darm-microbioom en autisme; dit dient verder onderzocht te worden, ook in relatie tot een behandeling.

Is jouw darmgezondheid optimaal?

Problemen met de darmen kunnen duidelijk zijn: wellicht is er sprake van een al vastgestelde darmziekte of diagnose zoals het Prikkelbare Darmsymdroom (PDS) of darmklacht.

Voorbeelden van darmklachten zijn dat je:

  • Na het eten van bepaalde voeding buikpijn krijgt, bijvoorbeeld een zeurende pijn, een stekende pijn en/of krampen.
  • Je opgeblazen voelt.
  • Een opgezette buik hebt.
  • Obstipatie en/of diarree hebt.
  • Last hebt van winderigheid.

Indirecte klachten die kunnen voortvloeien uit darmproblemen kunnen onder andere spierkrampen, huidproblemen, een slechte concentratie hebben, slecht slapen en een zuur branderig gevoel ervaren zijn.

Problemen met de darmen kunnen ook onzichtbaar lijken. Zo kunnen (laaggradige) ontstekingen in de darmen zonder dat je het doorhebt voor klachten zoals een depressief gevoel en vermoeidheid zorgen.

buikpijn

Oorzaken van darmproblemen

De oorzaak van het PDS is niet wetenschappelijk bewezen.

Er kunnen allerlei oorzaken zijn van darmproblemen, dit zijn wat voorbeelden van wat je darmgezondheid (onbewust) kan ondermijnen:

  • Stress hebben.
  • Op ongunstige tijdstippen (zoals in de nacht) eten.
  • Te weinig kauwen.
  • Te snel eten.
  • Te snel te intensief bewegen na eten.
  • Te weinig bewegen.
  • Te weinig slapen.
  • Bepaalde medicijnen zoals antibiotica. Antibiotica dood niet enkel de ‘slechte’, maar ook de ‘goede’ bacteriën. Hierdoor kan de balans tussen ‘slechte’ en ‘goede’ bacteriën veranderen en er mogelijk een disbalans ontstaan. Als je in het verleden één of meerdere antibiotica-kuren hebt gehad en/of als je dieren eet die dit tot zich hebben genomen (zoals uit de bio-industrie), kun je daar zonder dat je het doorhebt nu nog last van hebben. Van antibiotica kun je volgens dr. Michael Mosley bijvoorbeeld overgewicht krijgen. Een alternatief voor antibiotica die de goede bacteriën niet doodt zijn bacteriofagen.
  • Negatieve voeding (zoals te veel eten, ondermijnende kruiden en/of te vet eten) en drank (zoals te weinig water drinken en alcohol drinken).

friet

4 tips om inzicht te krijgen in jouw darmgezondheid:

Hieronder vind je wat algemene tips die je verder helpen om een optimale darmgezondheid te hebben:

Tip 1. Sta stil bij hoevaak je ontlast

Drie keer per dag tot drie keer per week ontlasten is normaal.

Tip 2. Sta stil bij het gemak waarmee je ontlast

Sta stil bij hoe gemakkelijk ontlasten gaat op een schaal van 1 tot 10 waarbij 1 zeer lastig en 10 zeer gemakkelijk is. Ontlasten hoort bij een normale darmgezondheid gemakkelijk te gaan.

Tip 3. Sta stil bij hoe jouw ontlasting eruit ziet

Wat voor kleur en structuur heeft jouw ontlasting? Met de Bristol stoelgangschaal krijg je inzicht jouw type ontlasting. Ook als jouw ontlasting er normaal uitziet, kan jouw darmgezondheid niet optimaal zijn.

Tip 4. Doe onderzoek naar hoe het met jouw darmen gesteld is

Ben je benieuwd hoe het met jouw darmgezondheid is gesteld? Er kan bijvoorbeeld in willekeurige volgorde bijvoorbeeld onderzoek worden gedaan naar:

  • De verhouding ‘goede’ en ‘slechte’ bacteriën. Hoe meer ‘goede’ bacteriën je hebt, hoe meer je een ‘buffer’ hebt tegen ‘slechte’ bacteriën en dergelijke. Het doel is niet om zo veel mogelijk ‘slechte’ micro-organismen (zoals bacteriën) weg te krijgen, maar om zoveel mogelijk ‘goede’ micro-organismen en bacteriën te hebben.
  • Parasieten. Dit kan bijvoorbeeld via deze uitgebreide test van Bloedwaardentest (die ook wat virale en bacteriële infecties test) worden onderzocht.
  • Schimmels zoals Candida. Candida is bij vrijwel iedereen aanwezig en is op zichzelf geen probleem: het is pas een probleem als het uit balans is. Candida (en een eventuele disbalans hiervan) kan op diverse manieren onderzocht worden, bijvoorbeeld in de ontlasting en via vaginaal onderzoek.
  • Virussen.
  • SIBO (small intestinal bacterial overgrowth): overgroei van bacteriën in de dunne darm. Er bestaan allerlei (tegenstrijdige) meningen over hoe dit het beste kan worden onderzocht. Sommige mensen doen bijvoorbeeld onderzoek naar Indican en Skatol, dit kan via Bloedwaardentest.

pizza

Allergieën en intoleranties en aanverwante zaken:

  • Er kan direct onderzoek worden gedaan naar allergieën en intoleranties bijvoorbeeld voor bepaalde voedingsmiddelen zoals gluten, lactose en fructose. Hoe klachten zich uiten bij een allergie of intolerantie is persoonlijk. Zo kunnen intolerantie klachten zich onder andere uiten via een somber/depressief gevoel en/of vermoeidheid/uitputting. Er bestaan allerlei (tegenstrijdige) meningen over hoe dit het beste onderzocht kan worden. Volg je gevoel en test aan de hand van onderzoeksresultaten uit of de resultaten daadwerkelijk voor jou kloppen. Tip: doe geen IGG4 test; die is onbetrouwbaar.
  • Akkermansia muciniphila & Faecalibacterium prausnitzii; dit zijn bacteriën die onder andere de darmwand gezond houden. Ze hebben een verband met dat je voeding tolereert.
  • EPX; een eiwit dat een aanwijzing voor allergieën of overgevoeligheden weergeeft. Dit kan bijvoorbeeld getest worden via Bloedwaardentest.
  • Histamine; houdt onder andere verband met ontstekingsreacties en allergieën. Uit onderzoek blijkt dat een deel van de mensen met het PDS in hun darmen een aanzienlijke hoeveelheid van de bacterie Klebsiella aerogenes hebben, die grote hoeveelheden histamine aanmaakt. Dit veroorzaakt klachten. De Katholieke Universiteit in Leuven ontdekte ook dat bepaalde voedingsmiddelen mestcellen kunnen activeren die histamine vrij geven, wat bij mensen met het PDS-klachten kan geven. Er zijn verschillende onderzoeken die hier op aansluiten:
    -Via bloed kan onderzoek worden gedaan naar tryptase. Een verhoogde waarde kan aangeven dat er mogelijk sprake is van mastocytose; dit is een zeldzame ziekte met een abnormale toename van mestcellen. Als de waarde van tryptase afwijkt is vervolgonderzoek nodig.
    -Histamine kan via ontlasting en urine worden gemeten. Als de waarde uit ontlasting niet afwijkt is het mogelijk dat die uit urine wel afwijkt. Als blijkt dat waardes afwijken kan een histamine-arm dieet en het blokkeren van histamine (via een antihistaminicum zoals DAO, een veelal een niet vegetarisch/veganistisch supplement) mogelijk verlichting geven. Dit pakt de oorzaak van deze problematiek echter niet aan.
  • Zonuline; houdt verband met een hyperpermeabele darm (door veel mensen wordt dit ‘lekke’ darm/’leaky gut’ genoemd wat feitelijk onjuist is). Dit kan voor voedingsintoleranties en opnameproblemen zorgen. Zonuline is bijvoorbeeld te testen via Bloedwaardentest. Een uitgebreider onderzoek naar een ‘lekke darm’ kan worden gedaan via Bloedwaardentest.

toiletpapier

Ontstekingen, denk maar aan:

  • Alpha-1-antitrypsine; houdt onder andere verband met sluimerende ontsteking.
  • Beta-defensine; houdt onder meer verband met verdediging tegen schadelijke ziekteverwekkers.
  • Calprotectine; dit houdt verband met de ziekte van Crohn, bijvoorbeeld te testen via Bloedwaardentest.
  • hsCRP; houdt verband met ontstekingen, bijvoorbeeld te testen via Bloedwaardentest.
  • Lactoferrine; ontstekingsremmend eiwit.
  • PMN elastase; houdt verband met ontsteking, bijvoorbeeld te testen via Bloedwaardentest.
  • sIgA/secretorisch IgA; houdt onder andere verband met ontsteking, bijvoorbeeld te testen via Bloedwaardentest.

Microbioom onderzoek

Raadpleeg bij klachten een arts. Onderzoek naar het microbioom wordt via ontlasting gedaan. Als aanvulling hierop kan soms bloed- en/of urine worden onderzocht.

Soms wil/kan een (huis)arts geen (vervolg)onderzoek doen. Er bestaan ook particuliere laboratoria die je kunnen helpen zoals via:

  • Bloedwaardentest (doorgaans Nederlandstalig). Ik begreep dat zij in Nederland, België en Duitsland mogelijkheden hebben om je verder te helpen.
  • Viome (Engelstalig)

Ik heb bij de bovengenoemde opties zelf testen gekocht en was hier tevreden over. Om die reden werk ik er nu graag mee samen. Doorgaans vergoedt een verzekering onderzoeken van particuliere laboratoria niet.

Welke microboom test kun je doen?

Een expert kan je adviseren of/welke onderzoeken in jouw situatie mogelijk zinvol zijn. Hieronder vind je twee opties.

Darm microbioom test optie 1: Viome Gut Intelligence Test

Mogelijk kun je als startpunt ontlasting laten onderzoeken via de Gut Intelligence Test van Viome; deze test heb ik meerdere malen gedaan.

Viome is Engelstalig.

Ze vragen je eerst om een uitgebreide vragenlijst in te vullen. Je kunt ze mailen zodat ze jouw gegevens met niemand delen (dit heb ik gedaan).

Viome deelt enerzijds wat ze zoal in jouw microbioom hebben gevonden, bijvoorbeeld wat betreft bacteriën, gisten en virussen. Ook geven ze aanbevelingen over welke voeding en/of supplementen in jouw geval ondersteunend kunnen zijn.

viome test

Viome gaf per mail aan dat hun voedingsaanbeveling positief is voor het balanceren van een gezonde bloedsuikerspiegel, dit artikel gaat er ook op in.

De resultaten en aanbevelingen zijn na inloggen op een website en in een handige app te bekijken. Op hun site vind je wat er precies wordt getest en voorbeelden van hoe wat aanbevelingen eruit zien in de app. Dit is een uitgebreider voorbeeldrapport van hoe de aanbevelingen eruit kunnen zien in een PDF. Dit is een voorbeeldrapport hoe testresultaten eruit kunnen zien in een PDF. Viome gaf aan dat de lay-out van de PDF’s er inmiddels anders uit kan zien, maar dat de algemene informatie hetzelfde zou moeten zijn.

Viome verstuurt vanuit de Verenigde Staten naar veel Europese landen zoals België, Duitsland en Frankrijk en in de toekomst ook naar Nederland. Hier vind je een overzicht van alle huidige landen. Tip voor als je in Nederland woont; houd hun website hier in de gaten zodat je op de hoogte bent als ze ook naar Nederland versturen.

tomaten

Darm microbioom test optie 2: My Microzoo

Een alternatief voor Viome dat wel in Nederland verkrijgbaar is en Nederlandstalig is, is wellicht de My Microzoo test. Deze test  is niet specifiek gericht op bloedsuikerspiegels en onderzoekt geen gisten, parasieten en schimmels in tegenstelling tot bijvoorbeeld Viome. Zie hieronder meer informatie over deze test. Ik heb geen persoonlijke ervaring met deze test.

Darmgezondheid verbeteren: 6 tips

Als uit onderzoek blijkt dat het met de darmgezondheid negatief is gesteld, kun je zelf veel doen om dit te verbeteren. Hoe jij jouw darmgezondheid kan verbeteren is maatwerk. Deze algemene 6 tips helpen je verder:

Tip 1. Kauw voldoende

Door voldoende te kauwen (circa 25 keer per hap) worden voedingsstoffen beter opgenomen.

Tip 2. Onderzoek welke voeding en drank positief voor jou is

Eet en drink rustig en voldoende wat voor jou positief is. Met elke hap kun jij jouw lichaam sterker of zwakker maken en daarmee jouw emoties en gedachten ten positieve of negatieve beïnvloeden.

Vermijd het gebruik van alcohol.

Wat verder positief is voor jouw lichaam en jouw darmen is maatwerk. Net zoals de ene auto het enkel doet op benzine en de ander op diesel, is het de kunst om te ontdekken welke voeding jouw ‘brandstof’ is en daadwerkelijk voedt en vooruit helpt. Wat voor de één positief werkt, hoeft voor een ander niet te werken, of kan averechts werken (bijvoorbeeld als iemand ergens allergisch of intolerant voor is).

pompoen

Deze aflevering van de Dokters van Morgen gaat er verder op in. Zo heeft het Weizmann Institue of Science in Israël hier onderzoek naar gedaan. In Israël helpt Day Two mensen; zij helpen geen mensen in Nederland.

In Dokters van Morgen wordt daarom ook een test van My Microzoo gedaan; deze test houdt geen rekening met bloedsuikerspiegels. Een Engelstalig alternatief is de Gut Intelligence Test van Viome; deze test houdt wel rekening met bloedsuikerspiegels.

Tip 3. Eet op positieve tijden

Een expert kan je hier op maat gemaakt advies in geven. Doorgaans is in de nacht eten bijvoorbeeld niet positief.

Tip 4. Beweeg voldoende

Beweeg voldoende op een manier die bij jou past, zoals via yin-yoga. Het kan paradoxaal lijken als je moe bent om te bewegen, toch kan dit je helpen om uit een vicieuze cirkel te komen. Zorg ervoor dat er voldoende tijd zit tussen het moment dat je hebt gegeten en gaat bewegen.

Tip 5. Ontspan en slaap genoeg

Vind een manier om te ontspannen die bij jou past. Slaap voldoende.

Tip 6. Onderzoek of/welke suppletie ondersteunt

pillen

Suppletie voor een gezonde darm

Uit onderzoek (zoals van Viome) kan bijvoorbeeld blijken dat je baat hebt bij suppletie van specifieke:

  • Vitamines
  • Mineralen
  • Olie (zoals omega 3 (inclusief DHA en EPA), deze bestaat ook in een veganistische variant zoals van Testa)
  • Probiotica, dat zijn levende bacteriën. Er bestaat ook natuurlijke probiotica, dit komt uit gefermenteerde voeding zoals zuurkool. Kool kan echter bacteriën voeden die voor winderigheid zorgen, wat voor mensen met buikproblemen af te raden is. Het is belangrijk dat probiotica de maag- en dunne darmpassage overleeft, zodat het nuttig kan zijn.
  • Aminozuren
  • Kruiden
  • Enzymen
  • Vezels (als je last hebt van het PDS dien je op te letten dat je de juiste vezels neemt, omdat ze anders klachten kunnen geven)

omega 3

Via de Viome Gut Intelligence Test krijg je bijvoorbeeld een goede indruk van hoe het met je darmen is gesteld. Ook geeft de test praktische suggesties wat jij qua voeding en suppletie concreet kan doen om je darmgezondheid te verbeteren. Zo kunnen er specifieke bacteriestammen uit de test komen die jij via probiotica tot je kan nemen. Houd er rekening mee dat er bij Viome soms adviezen uit kunnen komen die verband kunnen houden met iets waar je intolerant/allergisch voor bent. Die adviezen kun je dan overslaan. Viome test niet op allergieën en/of intoleranties. Ik heb deze test zelf meerdere malen gedaan; ik ervoer het als een richtingaanwijzer en in welke hoek ik een oplossing kon vinden om mijn darmgezondheid te verbeteren.

Tip: ga niet op eigen houtje zomaar supplementen slikken. Soms kan dit averechts werken en levensgevaarlijk zijn. Raadpleeg voor de zekerheid ook een expert als jij met suppletie aan de slag wilt gaan.

Wat voor suppletie voor je darmgezondheid neem je?

Blijkt er uit een test dat suppletie bij jou past? Kies bij voorkeur voor de biologische gecertificeerde variant als die beschikbaar is. Neem suppletie zonder toegevoegde smaak-, geur- en kleurstoffen en dergelijke. Deze kunnen je systeem onbewust ondermijnen.

Vermijd toegevoegde suiker

Vermijd bijvoorbeeld toegevoegde en geraffineerde suiker. Houd er rekening mee dat suiker veel benamingen kan hebben zoals: agavesiroop, ahorn/maple siroop, druivensuiker (dextrose), fruitsuiker (fructose), galactose, glucose-fructosestroop, glucosestroop, honing, isoglucose, kandij, maltodextrine, melasse, melksuiker (lactose), moutsuiker (maltose), sacharose, stroop, trehalose en vruchtenconcentraat. Het Diabetsfonds heeft hier 50 schuilnamen voor suiker op een rij gezet.

suiker

Ik heb destijds enkel de Viome Gut Intelligence Test gedaan (zonder suppletie-abonnement), omdat ik zelf invloed wilde hebben op welke supplementen ik kreeg en wat de ingrediënten hiervan waren.

Tip: over het algemeen heeft het merk Vitals supplementen zonder ‘troep’, zoals het probiotica-supplement Vitals trio platinum. Controleer voor de zekerheid zelf de actuele ingrediënten.

Wanneer is je darmgezondheid verbeterd?

Vanuit mijn holistische visie zijn het lichaam, emoties en gedachten met elkaar verbonden. Jouw fysieke darmen hebben een grote invloed op jouw algehele fysieke, emotionele en mentale gezondheid en welzijn. Het kan relatief lang (zoals twee jaar) duren voordat je fysieke darmgezondheid weer op orde en in balans is. Houd er rekening mee dat er soms onderhoud nodig is. Zo verdwijnt probiotica uit een supplement weer langzaam uit je lichaam als je dit niet meer slikt of tot je neemt via voeding.

Soms zijn er naast darmen die uit balans zijn (ook) andere redenen waardoor klachten zoals somberheid en vermoeidheid aanwezig zijn. Zo kunnen er (onbewuste) emotionele/mentale blokkades aanwezig zijn, die je ervan weerhouden om gezond te eten/drinken, lekker in je vel te zitten en voluit te leven. Het is in dat geval belangrijk om ook daarmee aan de slag te gaan, anders ben je aan het dweilen met de kraan open en zul je niet een optimaal resultaat behalen. In mijn begeleiding kan ik je hier verder bij helpen.

Over Femke de Grijs

Jarenlang zat mijn hoogsensitiviteit en paranormaliteit mij in de weg. Ik had het gevoel dat ik aan het overleven, in plaats van leven was.
Femke de Grijs, met logos van de tijdschriften Libelle, Margriet en Happinez

Verschillende momenten zijn voor mij een wake-upcall geweest, waaronder de hersenbloeding van mijn vader. Ik voelde de essentie van leven, dat het fysiek gezien in een split second over kan zijn en wat werkelijk belangrijk voor mij was: liefde ervaren, plezier hebben en genieten.

Ik besloot om hier naar te luisteren, leerde de vruchten van mijn sensitiviteit plukken en ging mijn droom leven. Mijn levenspartner Mathijs en ik verkochten ons huis in Nederland. Sinds 2017 reizen wij voor onbepaalde tijd samen met hond Juultje (geboren in 2022) de wereld over en…

Ben jij een vrouwelijke Oude Ziel en wil je jouw potentieel benutten, voluit leven en bloeien? Mijn tips deel ik graag met jou, bijvoorbeeld via mijn gratis E-book, blogs en begeleiding.

Aanvullende blogs:

2 reacties op “Wat je als HSP moet weten over de invloed van jouw darmgezondheid”

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Scroll naar top